Goede antwoorden kwamen van Arjen, Jos, Kees H., Robert, Anneke, Anthony, Kees L., Peter W., Marike, Luc, Hans van E., Willem van M. en Wim H.
Nieuwe raadplaat
week 26
Klik de foto voor maximum resolutie
Hulp gevraagd, de oplossing
Het ‘gat’ identificeerde iedereen als de bouwplaats van het Bungehuis aan de Spuistraat. De bouw begon in 1932 en daar er nog geen muur te zien is, kunnen we aannemen dat deze foto in 1932 is gemaakt. Over de plek van de fotograaf waren de inzenders in twee groepen verdeeld: Telegraafgebouw of gebouw Concordia, beide aan de Nieuwezijds Voorburgwal ter hoogte van de voormalige postzegelmarkt. Ik kies voor Concordia, omdat we schuin tegen de gevelwand aan de even zijde kijken waar het fraaie pand met halsgevel op nummer 272 opvalt. Meerdere inzenders noemden nog enkele markante gebouwen, zoals De Nederlandsche Kasvereeniging (Spuistraat), het koepeltje van gebouw Astoria (Keizersgracht) en de Nederlandsch-Indische Handelsbank (Singel), de gashouder van de Westergasfabriek. Zelf ontwaarde ik de O.L.Vrouwekerk aan de Keizersgracht en de Boomkerk aan de Adm. de Ruiterweg.
Goede oplossingen: Adrie de Koning, Ria Scharn, Peter Waagen, Kees Leseman, Anneke Huijser, Hans van Efferen, Willem van Meerland
Hulp gevraagd, week 26
Sinaasappelen – 460, Andijvie - vanaf 271, Spinazie - 31 tot 150. Het is juni 1945. Voedsel is ook na de oorlog op de bon. De ramen van Stouts groente- en fruitwinkel bieden een duidelijk overzicht van het aanbod met bijbehorende bonnummers. Raapstelen, gekookte bieten zijn trouwens vrij verkrijgbaar. Distributie met bonnen was al in de Eerste Wereldoorlog ingevoerd (en direct daarna weer afgeschaft). Tot mijn verbazing werd al in augustus 1939 een nieuwe Distributiewet van kracht. In de loop der oorlogsjaren ging steeds meer op de bon, ook niet-levensmiddelen. De schaarste na de oorlog noopte de overheid het bonnensysteem te handhaven. Tot 1952 toen het laatste artikel, koffie, van de bon ging. Om in de oliecrisis van 1973 even terug te keren!
Het Scheepvaart-inlichtingenbureau Nautica in Amsterdam opende zijn deur op donderdag 24 juni 1926. Het was een initiatief van Rederij J.H. Bergmann, een van de grootste Amsterdamse rederijen en rondvaartbedrijven uit die tijd.
Het bureau was gevestigd in een karakteristiek gebouwtje bij de Damrakbrug, direct tegenover het Centraal Station in Amsterdam. Dit was een strategische en zeer drukke locatie aan het water waar veel scheepsverkeer voorbijkwam en reizigers de stad binnenkwamen. In juni 1926 verhuisde Rederij Bergmann ook haar hoofdkantoor (PHkade) naar dit pand.
Het bureau, dat oorspronkelijk al in 1911 was opgericht maar in juni 1926 dit prominente nieuwe onderkomen opende, had als doel om schippers, reders en andere belanghebbenden te voorzien van cruciale maritieme en logistieke informatie. Je kon er terecht voor inlichtingen over:
- Stremmingen en hindernissen: Actuele informatie over blokkades, onderhoud aan bruggen of sluizen en vertragingen op de vaarwegen.
- Diepgang en waterstanden: Gegevens over hoe diep schepen op specifieke routes konden liggen.
- Reglementen en wetgeving: Informatie over de geldende scheepvaartwetten en lokale verordeningen.
- Algemene scheepvaartzaken: Hulp en advies bij allerlei dagelijkse praktische zaken rondom de binnen- en havenvaart.
Rederij Bergmann exploiteerde destijds zo'n honderd schepen (waaronder dekschuiten, slepers en de bekende Heen en Weer-overzetveren). Het bureau diende daarmee ook als het perfecte visitekaartje en servicepunt voor hun eigen vloot en de rest van de Amsterdamse grachten- en havengebruikers. Kort na de opening in 1926 begon de rederij vanaf deze plek ook met een vernieuwend concept: de Amsterdamse watertaxi's (foto).
Rond de Tweede Wereldoorlog was de oorspronkelijke inlichtingenfunctie voor de reguliere schippers al grotendeels gestopt of overgenomen door havenautoriteiten en de overheid. Het karakteristieke gebouwtje op de Damrakbrug bleef echter het trotse hoofdkantoor én het centrale verkooppunt voor de passagiersvaart van N.V. Reederij J.H. Bergmann. Tot ver in de jaren veertig en vijftig fungeerde het pand als het gezicht van de rederij, compleet met reclameborden voor boottochten over de Amstel en de grachten. Rondvaarten werd de core-business, sinds 1973 als onderdeel van Holland International.
1. Stef...
Geen oplossing voor deze blijkbaar té moeilijke foto. Dat zullen we niet meer doen, beloofd. Wij moesten schoorvoetend te biecht bij de maker van de foto, Stef Coronel. Hij bracht de verlossing: Valkenburgerstraat 236, een ingangshek van een particuliere binnenplaats. Ria zocht zich een ongeluk en gaf het tenslotte op. Het was volgens haar geen amsterdammertje maar een bescherming van een stuk techniek in de pilaar voor het openen van de poort. Eigenlijk was dat destijds eveneens het doel van de eerste amsterdammertjes: een schamppaal. Ze ontstonden immers uit een kanonsloop met half ingelaten kanonskogel en diende ter bescherming tegen wielnaven van karren en wagens.
Goede oplossingen kwamen er niet.
2. In detail...
Dat was toch even zoeken naar de juiste foto. Ondanks dat het duidelijk was dat dit een deel van de Saaihal in de Staalstraat was, gaven deze zoektermen geen resultaat. Pas wanneer u zich realiseerde dat de fotograaf op de Groenburgwal stond, kwam het resultaat wèl.
Eerste melding: 09:16 uur
Goede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Adrie de Koning, Marike Muller, Kees Huyser, Anthonie Kolder, Jos Mol, Kees Dalmeijer, Otto Meyer, Robert Raat, Peter Waagen, Ria Scharn, Kees Leseman, Hans van Efferen, Arjen Lobach, Willem van Meerland,
3. Zoektocht
Op zoek naar gegevens over deze halsgevel-tweeling kwam u tot de ontdekking dat het een drieling is geweest: Keizersgracht 606-610. Er stond uitdrukkelijk bij dat we alleen geïnteresseerd waren in de nieuwbouw van deze huizen in 1732.
In 1669 werden hier ook al huizen gebouwd door stadsarchitect Daniël Stalpaert die de Vierde Uitleg ook vorm gegeven had. Een bijna drie erven breed huis werd het. De koop in 1680 kwam op naam van Hendrik Hunthum die er ook ging wonen. Na zijn dood verkochten de erven het huis in 1731 aan drie mannen: de steenrijke rentenier Willem Bus(ch) - boezemvriend van Jacob Bicker Raye - en de meestertimmerlieden Jan van der Streng en Jan de Bruyn. De nieuwbouw werd aangenomen door Jan van der Streng. Bij elk huis hoorde een koetshuis in de Kerkstraat 183-187. Van der Streng verkocht zijn huis met stal (steeds het middelste) direct in 1733, beide anderen woonden er jarenlang.
Van Stalpaert's huis is geen afbeelding te vinden, alleen een plattegrond met zijn erven (tweede afb.; de verticale straat in 't midden is de Nieuwe Spiegelstraat). Er wordt gesproken over een classicistisch gebouw zoals hij al diverse keren gebouwd had.
Van de drie nieuwe huizen staat een tekening in het Grachtenboek van Caspar Philips (derde afb.) en een foto uit 1940 in de Beeldbank.
Rechts van deze huizen staat het huis van Pieter Schaap (1670) dat de naam IN 'T DERDE VREDE IAER draagt, ter herinnering aan de Vrede van Aken
die in 1668 een eind maakte aan de Devolutieoorlog waar de Republiek in betrokken raakte.
Eerste melding: 09:11 uur
Goede oplossingen kwamen van Anneke Huijser, Kees Huyser, Adrie de Koning, Anthony Kolder, Ria Scharn, Otto Meyer, Kees Dalmeijer, Peter Waagen, Jos Mol, Kees Leseman, Hans van Efferen, Robert Raat, Marike Muller, Willem van Meerland,
1. Stef...
© Stef Coronel; bezoek zijn blog
2. In detail...
3. Zoektocht...
Zoekplaatje... demonstratieve optocht honderd jaar geleden. Weer eens een ander soort zoektocht. Het helpt wanneer u het origineel in de Beeldbank weet te vinden, want dan zijn de protestborden te lezen.
- Er werd niet tégen iets gedemonstreerd maar vóór. Waarvoor werd gedemonstreerd?
- In welke straat (enzovoort) bevindt de stoet zich op dat moment?
- Hoeveel jaren moest ze nog wachten voor er een wet kwam die hun eis vervulde? Hier zijn twee jaartallen mogelijk, beide uiteraard goed gerekend.
Dr. Mokum wandelt over de Hogesluis, de brug die de twee delen van de Sarphatistraat verbindt.